Krzysztof Januszewski
Współzałożyciel, COO
Udział niepełnoletniego ucznia w zielonej szkole organizowanej jako wycieczka szkolna wymaga pisemnej zgody rodziców. Brak zgody oznacza, że uczeń nie bierze udziału w wyjeździe. Jeżeli wyjazd jest odpłatny, szkoła publiczna nie może uzależniać realizacji obowiązku nauki od sfinansowania go przez rodziców. Uczeń, który nie wyjeżdża, nadal realizuje obowiązek szkolny lub obowiązek nauki w sposób zorganizowany przez dyrektora szkoły.
Określenie „zielona szkoła” funkcjonuje powszechnie, lecz nie stanowi osobnej kategorii prawnej. Jeżeli wyjazd odbywa się w trakcie roku szkolnego i jest organizowany przez szkołę jako forma zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, co do zasady stosuje się przepisy o krajoznawstwie i turystyce szkolnej. Przepisy o wypoczynku dzieci i młodzieży mają zastosowanie do form organizowanych przez co najmniej dwa dni podczas ferii letnich lub zimowych albo wiosennej lub zimowej przerwy świątecznej. O kwalifikacji decydują więc rzeczywisty termin i charakter wyjazdu, nie sama nazwa.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 25 maja 2018 r. dotyczy bezpośrednio publicznych przedszkoli, szkół i placówek. Stanowi ono, że krajoznawstwo i turystyka mogą być organizowane w trakcie roku szkolnego, zwłaszcza w ramach zajęć dydaktyczno-wychowawczych lub opiekuńczych. Przepis daje szkole możliwość zorganizowania wyjazdu, ale nie ustanawia powszechnego obowiązku udziału każdego ucznia w zielonej szkole. Akt pozostaje obowiązujący, co potwierdza publikacja w ISAP i Elektronicznym Dzienniku Ustaw.
Rodzic lub opiekun prawny powinien otrzymać przed podjęciem decyzji jasną informację o terminie, miejscu pobytu, programie, kosztach, zasadach bezpieczeństwa oraz warunkach rezygnacji. Pisemna zgoda potwierdza akceptację udziału dziecka w wyjeździe i ułatwia szkole prawidłowe przygotowanie dokumentacji. Brak zgody oznacza, że uczeń nie bierze udziału w zielonej szkole. Nie należy utożsamiać tej decyzji z nieusprawiedliwioną nieobecnością, ponieważ dziecko nadal pozostaje objęte obowiązkiem nauki w czasie zajęć organizowanych przez szkołę.
Uczeń, który nie uczestniczy w wyjeździe, nie otrzymuje „wolnego” od szkoły. Placówka powinna zapewnić mu zajęcia na miejscu, zwykle opiekuńczo-wychowawcze albo dydaktyczne, czasem razem z inną klasą. W regulaminach szkolnych spotyka się wprost zapis, że obecność na tych zajęciach jest obowiązkowa. Takie rozwiązanie chroni prawo ucznia do nauki i pozwala rodzicom podjąć decyzję o rezygnacji bez obawy, że dziecko zostanie pozostawione bez zorganizowanej opieki.
Szkoła może przedstawiać walory programu, zachęcać do udziału oraz wskazywać edukacyjne znaczenie wyjazdu. Nie powinna jednak uzależniać ocen, promocji do następnej klasy czy oceny zachowania od samego faktu uczestnictwa. Nieobecność na zielonej szkole nie może pozbawić ucznia prawa do realizacji materiału, który grupa przerabiała poza szkołą. Nauczyciel powinien ustalić rozsądny sposób uzupełnienia istotnych treści, zwłaszcza gdy wyjazd obejmował zajęcia powiązane z programem danego przedmiotu.
W przypadku szkoły niepublicznej nie można automatycznie przenosić zasad obowiązujących w placówkach publicznych. Istotne są wtedy statut szkoły, umowa zawarta z rodzicami oraz wewnętrzne regulaminy dotyczące organizacji zajęć i wyjazdów. Niektóre placówki włączają kilkudniowe wyjazdy dydaktyczne do własnego programu pracy, dlatego rodzic powinien sprawdzić te dokumenty jeszcze przed zapisem dziecka do szkoły. Nie zmienia to obowiązku zapewnienia uczniom bezpieczeństwa ani rzetelnej informacji o kosztach, programie i organizacji pobytu.
Przed podpisaniem zgody dobrze poprosić szkołę o kartę wycieczki lub informację zawierającą program, zasady opieki i ubezpieczenia, wykaz świadczeń w cenie oraz regulamin uczestnictwa. Przy rezygnacji szczególne znaczenie mają terminy zwrotów i warunki rozliczenia wpłat, ponieważ zależą od podpisanej umowy oraz kosztów, których organizator nie może już odzyskać. Jasne reguły przed wyjazdem pozwalają uniknąć sporów, gdy dziecko zachoruje, rodzina zmieni plany albo rodzic uzna, że proponowana forma pobytu nie odpowiada jego potrzebom.
Nie ma jednej automatycznej odpowiedzi. Dyrektor wyznacza kierownika i opiekunów wycieczki spośród pracowników pedagogicznych szkoły, a powierzenie tych zadań powinno uwzględniać warunki konkretnego wyjazdu, organizację czasu pracy oraz możliwość zapewnienia uczniom bezpiecznej opieki. Ewentualną odmowę trzeba oceniać w okolicznościach konkretnego przypadku.
Przepisy nie wyznaczają minimalnego wieku uczestnika zielonej szkoły. Decyzja powinna uwzględniać samodzielność dziecka, jego stan zdrowia, gotowość do noclegu poza domem i charakter programu. Takie wyjazdy najczęściej organizuje się dla uczniów edukacji wczesnoszkolnej i starszych klas szkoły podstawowej.
Więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule: W której klasie są wycieczki na zielone szkoły?
Tak. Udział dziecka w zielonej szkole wymaga zgody rodzica lub opiekuna prawnego, dlatego obowiązek wyjazdu na zieloną szkołę nie powstaje wyłącznie dlatego, że organizuje go dana placówka. Jeśli rodzic nie wyrazi zgody, uczeń zostaje w szkole, która powinna zapewnić mu w tym czasie zajęcia dydaktyczne, wychowawcze albo opiekuńcze.
Tak. Choroba przewlekła sama w sobie nie uzasadnia wykluczenia ucznia. Rodzic powinien przekazać szkole informacje niezbędne do bezpiecznej organizacji wyjazdu, w tym dotyczące stanu zdrowia, leków i wymaganych czynności. Sposób wsparcia trzeba uzgodnić przed wyjazdem; podawanie leków lub wykonywanie innych czynności przez pracownika szkoły wymaga jego pisemnej zgody oraz upoważnienia rodzica. Liczbę i organizację opiekunów należy dostosować do wieku, stanu zdrowia, potrzeb uczestników oraz programu wyjazdu. Przepisy ogólnokrajowe nie wprowadzają jednego stałego limitu dla każdej wycieczki.
Krzysztof Januszewski
Współzałożyciel, COO
Z nami nie musisz martwić się o program, zapisy, płatności czy dokumentację wycieczki!
